Soomaaliya waxay gashay marxalad aad u adag oo siyaasadeed oo halis ah

Soomaaliya waxay gashay marxalad aad u adag oo siyaasadeed oo halis ah, iyadoo aan weli la isku raacin waddo cad oo doorasho ama kala-guur dowladeed ah. Waxaa burburay wadahadallo ay dhexdhexaadinayeen Mareykanka iyo Boqortooyada Ingiriiska oo u dhexeeyay dowladda federaalka iyo mucaaradka, kadib markii uu dhammaaday muddadii xilka Madaxweynaha, taas oo keentay in su’aal la geliyo sharciyadda iyo kalsoonida hay’adaha dowladda. Xaaladdan ayaa muujisay kala qaybsanaan siyaasadeed oo sii xoogeysanaysa, iyadoo aan la helin heshiis mideeya jihada mustaqbalka dalka.

Khilaafka ugu weyn wuxuu ka dhashay aragtida kala duwan ee nidaamka doorashooyinka iyo dastuurka. Dowladda federaalka waxay ku doodaysaa inay waddo dimuqraadiyad ku saleysan “qof iyo cod”, isla markaana isbeddellada dastuurka iyo hay’adaha doorashada ay yihiin kuwo sharci ah oo horumar u ah dalka. Dhanka kale, mucaaradka, Puntland iyo Jubbaland waxay ku andacoonayaan in tallaabooyinkaas ay yihiin isku day awood urursi, iyagoo dalbanaya in la ilaaliyo dastuurka 2012 iyo nidaamka doorasho ee heshiiska ku dhisan.

Xaaladdan siyaasadeed waxay ka sii dartay iyadoo Soomaaliya horeyba ula daalaa dhacaysay amni darro baahsan iyo dagaallo joogto ah. Kooxda Al-Shabaab ayaa weli ka howlgasha qaybo badan oo dalka ah, gaar ahaan koonfurta iyo bartamaha, taas oo sababtay dhimasho, burbur iyo barakac ballaaran. Inkastoo Muqdisho ay xoogaa xasillooni ah leedahay, haddana guud ahaan dalka wuxuu weli wajahaa khatar amni oo joogto ah oo saameyn ku leh nolosha shacabka iyo horumarka dalka.

Dhinaca kale, xaaladda bani’aadantinimo iyo dhaqaalaha ayaa sii xumaanaysa, iyadoo malaayiin qof ay wajahaan cunto yari iyo saboolnimo, halka gargaarka caalamiga ah uu yaraaday. Sidoo kale, kala qaybsanaanta siyaasadeed ee u dhexeysa dowladda federaalka, dowlad-goboleedyada qaar iyo Somaliland ayaa sii adkaynaysa midnimada dalka. Si kastaba ha ahaatee, waxaa weli jirta fursad lagu badbaadin karo xaaladda, haddii la helo wadahadal dhab ah, heshiis siyaasadeed oo la wada aqbalo, iyo taageero caalami ah oo lagu hagayo geeddi-socod nabadeed si Soomaaliya looga badbaadiyo burbur siyaasadeed loona gaaro mustaqbal xasilloon.